Geld verdienen en anonieme journalistiek

Ok, de wereld verandert en er liggen kansen voor de journalistiek door de ontwikkelingen op het gebied van sociale media, cocreatie en burgerjournalistiek. De grote vraag is wie een journalist gaat betalen voor zijn nuttige werk als nieuws gratis is en het nieuws bovendien voor een steeds groter deel door het publiek zelf wordt geproduceerd?

Of niet? Want het gaat niet om de journalist, het gaat om goede betrouwbare journalistiek. En wie weet, misschien kan dat voor een deel wel in een ander model dan dat waarbij de professionele CAO journalist de gate keeper is. Ik zeg misschien. Ik weet het serieus niet. Maar de berichten van afgelopen week laten wel zien dat dit soort nieuwe modellen voor de journalistiek niet zuiver hersenspinsels zijn van futuristen.

Wat te denken van het verhaal in De Pers (16 februari online, 17 februari in drukversie), over de maker van origami instructiefilmpjes die geld verdient door ze op Youtube te laten aankleden met advertenties. In hetzelfde verhaal ook andere voorbeelden. De onderwerpen waarmee verdiend wordt, komen nog niet in de buurt van journalistieke producties, maar het is niet ondenkbaar. Want wie kijkers heeft, verdient, wat er ook te zien is.

Of de fotosite Citizenside.com, die een deal sloot met de Franse editie van Metro over het gebruik van door publiek gemaakte foto’s in de printversie van de Franse Metro. Worden foto’s geplaatst, dan kan de maker tussen de 10 en 70 euro verdienen. Je kunt zeggen dat het een ondermijning is van de positie van de beroepsfotograaf, die nu moet concurreren met de hele wereld. Maar met een journalistiek oog bekeken kun je niet volhouden dat het – behalve voor het salaris voor de professional – echt slecht is voor de journalistiek als je gebruik kunt maken van een netwerk dat met geen leger professionele fotografen is te evenaren.

Jaja, de kwaliteit laat soms te wensen over. Maar journalistiek gaat niet altijd over de mooiste foto, het best geschreven verhaal, de mooist klinkende quadrofonische radioreportage. Journalistiek is voor een groot deel actualiteit, is weten wat anderen niet weten en dat delen, is registreren en publiceren, op het juiste moment op de juiste plek zijn. Meewerkende omstanders kunnen in dat geval soms van doorslaggevend belang zijn. Zoals de anonieme filmer die de dood van de 26 jarige Neda Agha-Soltan niet alleen filmde tijdens de protesten in Teheran (Iran) afgelopen juni, maar het ook uploadde en via internet deelde met de hele wereld. De video ging razendsnel over de wereld via vele netwerksites en werd een iconisch beeld voor het verzet tegen het Iraanse regime. Maar dat niet alleen. De jury van een van de oudste journalistiekprijzen te wereld koos juist dit fragment uit voor een George Polk Award in de categorie videonieuws. Prijswinnende journalistiek, gemaakt door iemand die we niet kennen.

Neda Agha Soltan neergeschoten in Iran
(maker: onbekend)